Grammatica de Interlingua
1. Verbo
Il ha tres typos de verbos in Interlingua: illos que termina in -ar, -er e -ir. Le conjugation es regular e non varia secundo le persona o le numero. Le terminationes principal es:
- -r (infinitive): parlar, vider, audir
- -a (presente): io parla, tu parla, nos parla
- -va (imperfecte): io parlava, tu parlava
- -ra (futuro): io parlara (con emphase sur le -a final), tu parlara; etiam con va: io va parlar
- -rea (conditional): io parlarea (con emphase sur le -e- de -rea)
- -te (participio passate): parlate, vidite, audite
- -nte (participio presente): parlante, vidente, audiente
Le verbos auxiliar como esser, haber e vader ha formas breve: es, ha, va. Illes se usa pro formar tempores composite o expressiones impersonal.
Exemplo de voce passive: le libro es vendite / le libro ha essite vendite.
2. Grados de adjectivos e adverbios
On forma le comparativo e le superlativo anteponente plus o le plus al adjectivo o adverbio: plus grande, le plus grande, plus rapidemente. On pote etiam intensificar con:
- -issime (adjectivo): bellissime
- -issimo (adverbio): fortissimo
- multo: multo rapide
Comparation: Un avion vola plus rapidemente que un ave.
3. Pronomines personal
Le pronomines personal include:
- Subjecto: io, tu, ille, illa, illo, on, nos, vos, illes
- Objecto: me, te, le, la, lo, se, nos, vos, les, las, los
- Possessive: mi, tu, su, nostre, vostre, lor
- Formas independente: le mie, le tue, le sue, le nostre, le vostre, le lore
Per exemplo:
- Mi papa e le tue joca al chacos. Io joca al chacos.
- Illa se lava. On audi nihil.
- Il ha vino. Il pluve.
Le pronomines non se omitte. Post prepositiones, on usa le forma de objecto, salvo in le tertie persona.
4. Pronomines relative
Illos se usa pro unir phrases e referer a un elemento mentionate ante. Le principales es:
- qui (subjecto, personas): le damas qui canta
- que (complemento, cosas o personas): le libro que io lege
- cuje: un anglese, cuje nomine es secrete
- le qual, le quales: le casa vetere, le qual esseva renovate; cinque casos in le quales un minor trauma causava un major problema de chirurgia abdominal
- lo que: non sape ancora lo que su filio ha facite
5. Pronomines demonstrative
Iste pronomines non cambia pro genere o numero. Illes pote functionar como adjectivos o pronomines.
- iste (iste/iste/istes/istas): pro proxime del parlante
- ille (ille/ille/illes/illas): pro le plus longe del parlante
Pro exemplo: Vole tu iste tassa o ille?
6. Parolas interrogative
Illes se usa pro formar questiones aperte. Alcun commun:
- que
- qui
- qual
- quando
- como
- ubi
- proque
- quanto
- quante
7. Articulos
Il ha articulos definite e indefinite:
- un: articulo indefinite, non cambia pro genere
- le: articulo definite, non cambia pro numero o genere
Per exemplo: le libro, le femina, le infantes, un casa
8. Substantivos
Le plural se forma con:
- -s post vocal: auto → autos
- -es post consonante: nation → nationes
9. Adjectivos
Adjectivos non se declina pro genere o numero. Generalmente illes se pone post le substantivo, benque adjectivos curte pote esser anteponite.
Pro exemplo: un libro bon, bon libros, feminas intelligente
10. Adverbios
Le majoritate se forma con -mente a partir del adjectivo. Si le adjectifo fini in -c, -amente es adjungite in su loco.
- rapidemente de rapide
- practicamente de practic
Il ha etiam adverbios curte como ben, mal, poco, multo.
11. Conjugation composite
Le perfecto e plusquamperfecto se forma con le verbo auxiliar haber + le participio passate (-te).
Pro exemplo: io ha parlate, nos haveva scribite
Le voce passive usa esser como auxiliar: le libro es vendite
12. Phrases importante e forma special: sia
Le phrase imperative non ha subjecto expresse: Parla!, Vide!, Audi!
Sia es un forma special del modo subjunctive de esser e pote esser usate como imperativo: Sia felice!
13. Numeros cardinal e ordinal
Cardinales: un, duo, tres, quatro…. Ordinales: 1e prime, 2e secunde, 3e tertie…
Per exemplo: hodie es le vinti-un de augusto
14. Ordine de parolos e emphase
Le ordine basic es Subjecto–Verbo–Objecto. Pro exemplo: Un autor scribe libros.
Negation ante le verbo: Io non mangia.
Le pronomines de objecto va ante le verbo: Tu la vide.
In le maniera simple de poner un question, le ordine es Verbo–Subjecto–Objecto: Vide tu nostre amica?
Interlingua usa le 26 litteras del alphabeto latin. Le emphase normalmente cade sur le penultime syllaba si illo fini con un vocal e sur le ultime syllaba si illo fini con un consonante.